Zwyczajowa nazwa: agrest

Porzeczka agrest to gatunek krzewu z rodziny agrestowatych (GrossulariaceaeDC.). Występuje w stanie dzikim w Europie, Azji, Afryce. W Polsce roślina uprawiana, dość często dziczejąca (kenofit, agriofit).

Roślina wieloletnia, nanofanerofit. Kwitnie od kwietnia do maja, jest owadopylna, przedprątne kwiaty zapylane są przez muchówki i błonkówki.

Liczba chromosomów 2n= 16.

Dobrze rośnie na glebach żyznych, dostatecznie wilgotnych, o lekko kwaśnym odczynie (pH 6?6,5). Odmiany uprawne bardzo często szczepione są na porzeczce złotej (Ribes aureum) „pod koronę”, co daje rośliny pienne („drzewiaste”, jednak nie wyższe niż 1,5 m), ułatwiające zbiór owoców.

W Polsce występuje w trzech podgatunkach:

• Ribes uva-crispa L. subsp. uva-crispa. Dziko rosnąca, silnie kolczasta, o nagich owocach i owłosionej zalążni;
• Ribes uva-crispa L. subsp. reclinata (L.) Rchb. Roślina uprawiana o czerwonych owocach, słabo kolczasta, naga, o łukowatych gałązkach;
• Ribes uva-crispa L. subsp. grossularia (L.) Rchb. Uprawiana i dziczejąca, z zalążnią i owocem miękko owłosionymi oraz ogruczolonymi.

W uprawie występują liczne mieszańce z amerykańskimi gatunkami porzeczek, a także z porzeczką czarną (tzw. porzeczkoagrest).

Pokrój

Wysokość od 0,5 do 1,5 m w zależności od odmiany. Pędy o cierniach pojedynczych lub trzydzielnych umieszczonymi pod nasadą liści. Równie częste szczeciniaste kolce w międzywęźlach.

Kwiaty

Drobne, zebrane w małe grona, najczęściej trójkwiatowe, zwisłe. Działki kielicha odgięte, wzniesione działki korony o kolorze białym, żółtoseledynowym lub czerwonoróżowym.

Liście

Liście 3?5 klapowe, na brzegu lekko karbowane.

Owoce

Jagody barwy zielonej, żółtej lub o czerwonawej skórce, często pokrytej gruczołkowatymi włoskami. U niektórych odmian skórka jest gładka i błyszcząca.

Zastosowanie

Sztuka kulinarna

Wykorzystywane są owoce. Można je zjadać zarówno na surowo, jak i w przetworach, oraz suszone lub kandyzowane.

Wartość odżywcza

Owoce zawierają pektyny, są bogate w żelazo, witaminę C, B₁, PP i A.

Mają korzystny wpływ na przemianę materii, działają przeczyszczająco, są nieodzownym składnikiem diet odchudzających ? 100 g owocu zawiera 41 kalorii i 0,2 g tłuszczu.

Roślina owocowa

Uprawiana w Europie, posiada ponad 1500 odmian.

Porzeczka agrest