Archiwa tagu: ognicha

Gorczyca polna

Inna nazwa: ognicha

Gorczyca polna jest gatunkiem rośliny z rodziny kapustowatych.

Rośnie dziko w Afryce Północnej, na znacznej części Azji (Azja Zachodnia, Środkowa, Syberia, Kaukaz, Pakistan) oraz w całej Europie (rozprzestrzenia się również gdzieniegdzie poza tymi obszarami).

W Polsce jest archeofitem.

Gorczyca polna jest rośliną jednoroczną.

Jest to roślina lekko trująca (domieszka tego chwastu w paszy dla koni i bydła powoduje pogorszenie jakości mleka, a nawet zatrucie zwierząt). Trujące jest ziele, szczególnie nasiona.

To roślina miododajna, owadopylna lub samopylna oraz ruderalna.

Rośnie na polach, miedzach, ugorach i przydrożach.

Ognicha jest uciążliwym chwastem polnym (głównie w zbożach jarych i uprawach okopowych).

Preferuje gleby gliniaste, żyzne i bogate w wapń (roślina wskaźnikowa gleb zasobnych w wapń).

Na glebach piaszczystych występuje rzadko.

Łodyga

Ciemnozielona lub purpurowo nabiegła, wzniesiona, ulistniona, szorstko owłosiona w dolnej części. Ma wysokość 30-60 cm i górą rozgałęzia się.

Kwiaty

Kwiaty gorczycy polnej są żółte, o średnicy do 15 cm, o działkach odgiętych pod kątem prostym, zebrane w szczytowe grono. Po działkach najłatwiej można ją rozróżnić od podobnego gatunku rzodkwi świrzepy, która ma działki przylegające.

Liście

Liście dolne w zarysie lirowate, duże, na ogonkach i nieco szorstkie. Górne liście łodygowe wydłużone, brzegiem zatokowo ząbkowane, nagie, często siedzące, gładkie.

Owoc

Czterokanciasta łuszczyna z płaskim dzióbkiem 2-3 krotnie dłuższym, niż klapy. Przylega do osi owocostanu. Długość łuszczyny 1-2 cm, długość szypułki mniej niż 0,5 cm. W każdej łuszczynie 8-17 czerwonobrunatnych lub czarnych nasion.
Gorczyca polna

Gorczyca polna

Gorczyca biała

Inna nazwa: gorczyca jasna, ognicha

Gorczyca biała jest pospolitą przyprawową rośliną należącą do rodziny kapustowatych(Brassicaceae). W wielu krajach jest uprawiana.

Roślina jednoroczna. Kwitnie od końca maja do początku sierpnia. Roślina miododajna i trująca.

Rodzimy obszar jej występowania to Europa Południowa (Grecja, Włochy, Portugalia i Hiszpania), Afryka Północna, Azja Zachodnia i Pakistan. Rozprzestrzeniła się gdzieniegdzie również poza tymi rejonami swojego pochodzenia. Obecnie występuje również w Polsce jako antropofit zadomowiony.

Łodyga

Prosto wzniesiona, rozgałęziona i szorstko owłosiona; dochodzi do 0,6 metra wysokości, a na dobrej i odpowiednio wilgotnej ziemi nawet wyżej.

Kwiaty

Pachnące, złocistożółte; o 4 działkach kielicha i 4 płatkach korony ułożonych na krzyż (stąd nazwa rodziny), odchylone prawie pod kątem prostym, oraz 6 pręcików (4 dłuższe i 2 krótsze) i l słupek. W czasie kwitnienia wierzchołek kwiatostanu przypomina baldachogrono i ma na obwodzie kwiaty w pełni rozwoju, a w środku kwiaty najmłodsze i pączki kwiatowe.

Liście

Ogonkowe, naprzemianległe, słabo owłosione i wszystkie, włącznie z górnymi, pierzastodzielne, o działkach nierówno i tępo ząbkowanych.

Owoce

Krótkie okrągławe łuszczyny, mocno odchylone na zewnątrz i szorstko owłosione. Dojrzałe łuszczyny pękają, odsłaniając błoniastą przegrodę, do której po obu stronach są przymocowane nasiona. Są one okrągłe, koloru jasnożółtego; dojrzałe bardzo łatwo się osypują.

Korzeń

Białawy, rozgałęziony.

Zastosowanie

Z nasion wytwarza się olejek gorczyczny (Oleum Erucae). Charakteryzuje się on ostrym, piekącym smakiem i zapachem, który pobudza wydzielanie soku żołądkowego i poprawia trawienie.

Młode rośliny, przed kwitnieniem, są dobrą rośliną paszową. Roślina znajduje się w rejestrze roślin uprawnych Unii Europejskiej. Ze względu na krótki okres wegetacji i spory przyrost masy zielonej często siana jako poplon w celu przeorania i wzbogacenia gleby w próchnicę.

Roślina lecznicza

Surowiec zielarski: nasiona gorczycy białej ? Semen Sinapis albae (Semen Erucae). Zawierają 22-35% oleju, 15-18% śluzu, glikozydsynalbinę, białka, sole mineralne i olejki eteryczne.

Działanie: przeciwzapalne, przeczyszczające, powlekające, pobudzające trawienie. Wodny wyciąg z nasion stosuje się wewnętrznie w chorobach przewodu pokarmowego, nieżycie żołądka i jelit, zaparciach i niestrawności. Zewnętrznie wyciągi wodne są używane do płukania przy zapaleniu gardła i migdałków, a poduszki gorczycowe (woreczek wypełniony nasionami) przykłada się do miejsc z bólami reumatycznymi i bolących stawów. Działa drażniąco na skórę i błony śluzowe.

Sztuka kulinarna

Gorczyca biała jest podstawową rośliną, wraz z kolendrą, estragonem i pieprzem, używaną do sporządzania musztard i pieprzu ziołowego. Jest bardzo często stosowanym dodatkiem do wszelkich marynat, tłustych mięs i wędlin, potraw z jaj, sera i do różnych sosów.

Gorczyca biała

Gorczyca biała