Archiwa tagu: ciemiężyca

Ciemiężyca zielona

Dodaj komentarz

Inne nazwy: ciemierzyca zielona, strzemieszyca

Ciemiężyca zielona jest  gatunkiem rośliny z rodziny melantkowatych.

Jest to roślina trująca (substancja czynna: weratryna). Bydło i owce instynktownie nie jedzą ciemiężycy.

Występuje w miejscach wilgotnych na całej półkuli północnej.

Roślina ta preferuje widne lasy, źródliska oraz brzegi potoków.

W Polsce rośnie głównie w górach, w Sudetach i Karpatach (zwłaszcza w Tatrach i na Babiej Górze).

Na wyżynach i niżu jest spotykana znacznie rzadziej.

Ciemiężyca zielona rośnie na halach górskich, w ziołoroślach, na piargach, w wolnych miejscach wśród kosówki, zawsze jednak w miejscach wystarczająco wilgotnych.

W niższych położeniach zwykle w pobliżu cieków wodnych.

Jest stosunkowo pospolita w wyższych położeniach Sudetów i Karpat.

W Tatrach występuje do wysokości 2300 m n.p.m. (zarówno na podłożu granitowym jak i wapiennym).

W Polsce gatunek objęty ścisłą ochroną.

Zagrożeniem jest zbiór rośliny dla potrzeb przemysłu farmaceutycznego, zagrozone są głównie stanowiska na niżu.

Ciemiężyca zielona to bylina.

Kwitnie od początku lipca (z reguły kwitną tylko niektóre osobniki, duża ich ilość pozostaje płona przez cały rok).

Nasiona są rozsiewane przez wiatr.

Łodyga

Gruba i nierozgałęziona. Roślina okazała, może dochodzić do 150 cm wysokości, choć w miejscach zacienionych i lesie nie przekracza często 20?30 cm.

Kwiaty

Kwiaty tej rośliny są obupłciowe (trafiają się jednak kwiaty męskie), żółtozielone, zebrane na szczycie łodygi w wiechę. Okwiat składa się z 6 działek nie zróżnicowanych na koronę i kielich. Pręciki w liczbie 6, z dużymi żółtymi, nerkowatego kształtu pylnikami, słupek trójszyjkowy. Szypułki kwiatów krótsze od przysadek.

Liście

Ulistnienie jest skrętoległe. Duże, eliptyczne, podobne do liści goryczki kropkowanej, pofałdowane wzdłużnie, o wyraźnym podłużnym unerwieniu. Z górnej strony liście są nagie, na spodniej stronie kędzierzawo owłosione krótkimi włoskami.

Owoc

Duża, trójdzielna torebka z dość dużymi nasionami opatrzonymi skrzydełkiem.

Ciemiężyca zielona

Ciemiężyca zielona

Ciemiężyca biała

Dodaj komentarz

Inna nazwa: ciemierzyca biała

Ciemiężyca biała to gatunek rośliny z rodziny melantkowatych. Zasięg gatunku obejmuje Europę, Azję Mniejszą, Azję Centralną, Kaukaz oraz Syberię. W Polsce jest rzadko spotykana, większość stanowisk skupia się w Bieszczadach. Najdalej w zachodnim kierunku sięga po Smerek i Dziurkowiec. Poza Bieszczadami spotykana jest tylko na Lubelszczyźnie i tutaj w Woli Różanieckiej znajduje się jedno z jej najliczniejszych stanowisk.

Cała roślina jest silnie trująca. Zatrucie objawia się początkowo osłabieniem i zwolnieniem rytmu serca, a następnie porażeniem mięśni klatki piersiowej uniemożliwiającym oddychanie. Jest to roślina bardzo silnie trująca, już spożycie 1?2 g korzeni może być śmiertelne.

Liczba chromosomów 2n= 16.

Bylina, hemikryptofit. W pierwszych latach życia wytwarza tylko przyziemną rozetę liści. Kwitnie od czerwca do sierpnia, zapylana jest przez muchówki i motyle. Rośnie w wilgotnych lasach, źródliskach, na górskich łąkach. W Bieszczadach występuje na wysokości 560?1325 m n.p.m., najwyżej położone jej stanowisko znajduje się na Krzemieniu.

W Polsce roślina objęta ścisłą ochroną gatunkową. Zagrożona może być zmianą warunków siedliskowych (np. w wyniku osuszania terenów na których występuje), oraz zbieraniem ze stanowisk naturalnych w celach leczniczych.

Łodyga

Łodyga gruba, gęsto owłosiona, dorastająca do 1,5 m wysokości, tworzy się dopiero między 10 a 25 rokiem życia.

Kwiaty

Białawe do jasnożółtych, z zewnątrz zielonkawe, niezróżnicowane na kielich i koronę, o średnicy 10?15 mm, pachnące, zebrane w wiechowaty kwiatostan długości do 50 cm, o bocznych odgałęzieniach wydłużonych, luźnokwiatowych; w górnej części wiechykwiaty męskie ? pręcikowe, dolne obupłciowe.

Liście

Dolne szerokoeliptyczne, o szerokości do 100 mm, górne węższe, jajowatolancetowate, pod spodem krótko owłosione.

Owoc

Owłosiona torebka. Nasiona płaskie, oskrzydlone.

Zastosowanie

Roślina lecznicza

Surowiec zielarski (z uprawy): kłącze ciemiężycy z korzeniami ? Rhizoma Veratri cum radicibus. Zawiera silnie toksyczne alkaloidy sterolowe ? protoweratrynę, germerynę, germinę, rubijerwinę, izorubijerwinę (do 1,5%) oraz gorzki glikozyd ? weratramaryna, kwasy organiczne (weratrynowy i chelidonowy). Dawniej stosowana jako środek drażniący skórę i miejscowo znieczulający, obecnie stosowany tylko do produkcji leków gotowych i w weterynarii, jako środek żołądkowy. Wyciągi alkoholowe lub octowe były używane do zwalczania wszawicy.

Ciemiężyca biała

Ciemiężyca biała