Archiwa tagu: tojeść

Tojeść rozesłana

Inna nazwa: pieniężnik

Tojeść rozesłana to gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny pierwiosnkowatych. Roślina występująca na większości obszaru Europy oraz w zachodniej Azji i na Kaukazie. W Polsce pospolita, spotykana na obszarze całego kraju, najczęściej na niżu i w niższych piętrach górskich.

Tojeść to bylina, chamefit. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Lubi gleby wilgotne, gliniaste, ubogie w związki mineralne. Najczęściej można ją spotkać nad brzegiem wód, w olszynach, w mokrych zaroślach, na wilgotnych polach. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O/All. Agropyro-rumicion crispi. Liczba chromosomów 2n = 32,36,43,45.

Jest mrozoodporna (strefy mrozoodporności 4-10). Najlepiej rośnie na glebach wilgotnych, a nawet podmokłych. Odmiana 'Aurea’ wymaga silnego nasłonecznienia i stałej wilgotności ? w takich warunkach jest najsilniej wybarwiona. Gdy rośnie w cieniu staje się zielona. Wymaga ziemi próchnicznej, żyznej i stale wilgotnej. Jest całkowicie mrozoodporna. Najprościej rozmnażać poprzez podział ukorzenionych pędów. Można też ukorzeniać odcinki pędów. Przez wiosnę i lato nawozi się wieloskładnikowymi nawozami. Ponieważ ma tendencję do rozpełzania się po ogrodzie (jej pędy ukorzeniają się), dobrze jest izolować ją od innych roślin np. kamieniami.

Pokrój

Niewielka, przyziemna roślina okrywowa. Tworzy na ziemi kobierce o wysokości do 5 cm.

Kwiaty

Promieniste do 3 cm średnicy, na krótkich szypułkach. Rosną pojedynczo lub po dwa w kątach liści. Działki kielicha sercowato-jajowate, zrosłe, dwa razy krótsze od płatków. Korona zrosłopłatkowa w kolorze cytrynowo-żółtym lub intensywnie żółtym, wewnątrz często jest czerwonawo punktowana. 1 słupek, 5 pręcików.

Łodyga

Delikatna, naga, czterokanciasta, gęsto ulistniona na całej długości, wznosząca się na wysokość około 5 centymetrów. Pędy płożące zakorzeniają się w węzłach. Osiągają 60 cm długości.

Liście

Soczyście jasnozielone, naprzeciwległe, okrągławe, tępe, czerwonawo kropkowane, całobrzegie. Ogonki krótkie lecz wyraźne. Liście są w charakterystyczny sposób ułożone w jednej płaszczyźnie z łodygą.

Owoc

Torebka, pękająca pięcioma podłużnymi klapami.

Zastosowanie

Roślina lecznicza

Surowiec zielarski: surowcem zielarskim jest suszone ziele, stosowane czasem w postaci proszku. Zawiera saponiny, garbniki i kwas krzemowy.

Działanie: napar lub proszek, ma działania: ściągające, odkażające, przeciwbiegunkowe i przeciwreumatyczne. Preparaty stosowane są przy leczeniu szkorbutu, krwawieniach wewnętrznych, biegunkach, reumatyzmie i gruźlicy. Napar z tojeści rozesłanej zmieszany z naparem z rumianku stosowany jest do leczenia trudno gojących się ran.

Roślina ozdobna

Tojeść rozesłana w Polsce jest stosowana do obsadzania oczek wodnych. Jest także dobrą rośliną okrywową i nadaje się do ogrodów skalnych. Niektóre odmiany są uprawiane w doniczkach jako rośliny pokojowe (pędy zwisają wówczas z doniczki). Szczególnie często uprawiana jest odmiana 'Aurea’ o intensywnie żółtych liściach.

Tojeść rozesłana

Tojeść rozesłana

Tojeść kropkowana

Tojeść kropkowana to gatunek rośliny wieloletniej z rodziny pierwiosnkowatych.

Pierwotnie występowała we wschodniej i południowo-wschodniej Europie i Azji Mniejszej. Obecnie w całej Europie występuje jako roślina uprawiana w ogrodach, czasami dziczeje. We florze Polski ma status zbiegłego z ogrodów antropofita zadomowionego (kenofit), jest też uprawiana.

Tojeść to bylina, hemikryptofit. Rośnie nad brzegami wód, w wilgotnych zaroślach. W Polsce kwitnie od czerwca do sierpnia, długo i obficie. Liczba chromosomów 2n = 30. Jest bardzo ekspansywna, odrasta z nawet niewielkich kawałków pozostawionych w ziemi kłączy.

Może rosnąć na stanowisku słonecznym lub półcienistym. Wymaga ziemi próchnicznej, żyznej i stale wilgotnej. Jest całkowicie mrozoodporna. Najprościej rozmnażać poprzez podział rozrośniętych kęp lub przez kłącza. Formę typową można rozmnażać również przez nasiona. Przez wiosnę i lato nawozi się wieloskładnikowymi nawozami. Ponieważ jest bardzo ekspansywna wskazane jest oddzielenie jej kłączy od innych roślin w ogrodzie np. specjalnymi foliami karbowanymi wkopanymi w ziemię.

 

Pokrój

Roślina wieloletnia o wysokości od 50 do nawet 100 cm.

Kwiaty

Żółte, wyrastające pojedynczo lub po kilka z kątów liści. Działki kielicha owłosione, ale nieorzęsione, łatki korony mają brzegi gruczołowato orzęsione.

Łodyga

Mocna, wzniesiona, oskrzydlona i kanciasta, puszyście owłosiona. Pod ziemią roślina posiada kłącze.

Liście

Lancetowato-jajowate, o długości do 10 cm. Są zielone, w formach uprawnych występują też liście z na brzegach o kolorze jaśniejszym. Dolna część liści jest charakterystycznie kropkowana, stąd nazwa.

Zastosowanie

Tojeść kropkowana jest uprawiana jako roślina ozdobna. Nadaje się głównie na rabaty, szczególnie w ogrodach naturalistycznych. Może być także sadzona nad zbiornikami wodnymi. Jest rośliną długowieczną. Oprócz typowej, dziko rosnącej formy gatunku są uprawiane ozdobne kultywary, niektóre z nich mają kolorowo przebarwione liście. Z bardziej znanych są to: 'Variegata’ o biało obrzeżonych liściach i 'Alexander’ o liściach czerwono obrzeżonych.
Tojeść kropkowana

Tojeść kropkowana