Archiwa tagu: szafran

Szafran uprawny

Inne nazwy: szafran siewny, krokus uprawny.

Szafran uprawny jest gatunkiem rośliny z rodziny kosaćcowatych. Pochodzi prawdopodobnie z południowo-wschodniej Europy lub Azji Mniejszej. Nieznana jest jego forma dzika, wydaje się, że jest blisko spokrewniony z Crocus cartwrightianus Herbert, który normalnie zawiązuje nasiona, w przeciwieństwie do C. sativus, który albo nie zawiązuje nasion wcale, albo tylko płonne.

Bylina, geofit. W Polsce kwiaty pojawiają się w stanie bezlistym w połowie września, a na południu, gdzie znajdują się główne miejsca uprawy, w październiku i listopadzie.

Szafran jako przyprawa, lek i barwnik znany był w starożytnym Egipcie, Grecji i Rzymie. Pierwsze uprawy w Europie średniowiecznej znajdowały się w południowej Francji i Hiszpanii. Obecnie największym producentem na świecie jest Turcja.

Roślina ta preferuje stanowiska nasłonecznione, gleby lekkie, przepuszczalne, o odczynie neutralnym lub lekko kwaśnym. W uprawie rozmnażany jest tylko wegetatywnie. Uprawa szafranu jest bardzo pracochłonna, a jeden ha plantacji w pełnym rozwoju daje zaledwie 15 do 25 kg suchej przyprawy, co sprawia, że jest najdroższą przyprawą na świecie, a jej cena przewyższa cenę złota.

Pokrój

Bylina o wysokości do 15 cm.

Łodyga

Bulwocebula o średnicy ok. 2 cm, pokryta siateczkowatą „łuską”.

Kwiaty

Lejkowate o średnicy do 4 cm, wysokości ok. 10 cm (wraz z rurką) w różnych odcieniach fioletu, (w uprawie jako roślina ozdobna również ’ C. sativus 'Album’ o białych kwiatach) i 6-płatkowym okwiecie, z trzema pręcikami i z charakterystycznym dla gatunku słupkiem o długiej szyjce zakończonym trójdzielnym, ciemnopomarańczowym znamieniem.

Liście

6-9 równowąskich liści, ciemnozielonnych z dwoma białymi pasami, wyrastającymi wczesną wiosną, tworzącymi przyziemną rozetę (liście odziomkowe).

Owoce

Trójkomorowa, wielonasienna torebka.

Zastosowanie

Roślina przyprawowa

Od wieków hoduje się szafran uprawny (Crocus sativus). Wysuszone znamiona szafranu uprawnego używane są jako przyprawa. Ten żółty proszek jest najdroższą przyprawą na świecie. Na zebranie 1 kg znamion potrzeba 150 tys. kwiatów szafranu uprawnego.

Roślina ozdobna

Szafran jest często uprawiany w przydomowych ogródkach na rabatach i skalniakach.

Sztuka kulinarna

Przyprawa służy do nadawania smaku, aromatu i barwy sosom, zupom i potrawom z ryżu. Zbiera się znamiona wraz z częścią słupka, stanowiące właściwą przyprawę. Zbyt duża ilość szafranu sprawia, że potrawa staje się gorzka. Szafran zawiera gorycz pikrokrocynę, szafranowe olejki lotne (do 2%) oraz żółty barwnik krocynę.

Szafran uprawny

Szafran uprawny

Szafran wiosenny

Inna nazwa: krokus wiosenny

Szafran wiosenny to gatunek bulwiastej byliny należącej do rodziny kosaćcowatych. Występuje w naturze w Europie Środkowej (przez Polskę i Niemcy biegnie północna granica zasięgu), na wschodzie sięga Ukrainy, na południu Bałkanów i Włoch, na zachodzie Hiszpanii i Francji.

Poza tym rozpowszechniony w uprawie. Oprócz typowej formy w uprawie istnieją mieszańce z innymi gatunkami.

Systematyka tego gatunku jest niejasna. Niektórzy autorzy wyróżniają wiele jego odmian, które w niektórych ujęciach taksonomicznych podnoszone są do rangi podgatunków lub oddzielnych gatunków. Według World Checklist of Selected Plant Families ma on dwa podgatunki: C. vernus subsp. vernus oraz C. vernus subsp. albiflorus (Kit. ex Schukt.)Ces.

Występujący w Polsce krokus spiski (Crocus vernus subsp. scepusiensis (Rehmer & Wol.) Soják) i wyróżniany przez niektórych autorów jako oddzielny gatunek, jest według tej listy tylko podgatunkiem krokusa wiosennego – Crocus vernus subsp. vernus.

Pokrój

Niska bylina cebulkowa o wysokości do 10 cm.

Kwiaty

Kwitnie wczesną wiosną, z każdej cebulki wydając jeden tylko kwiat. U dziko rosnących form kwiaty są barwy białej, różowej lub purpurowej, u uprawianych kultywarów również żółte i niebieskie, istnieją też kwiaty pasiaste.

Zastosowanie

Szafran wiosenny to roślina ozdobna. Jest to popularna roślina sadzona w ogródkach skalnych lub na trawnikach. Najbardziej ceniona w produkcji kwiaciarskiej.

Szafran wiosenny

Szafran wiosenny