Różanecznik żółty

Inne nazwy: różanecznik pontyjski, azalia pontyjska

Różanecznik żółty to gatunek rośliny z rodziny wrzosowatych (Ericaceae).

Gatunek pochodzi z Azji Zachodniej, duży obszar jego występowania znajduje się na Kaukazie. Występuje też na Polesiu, Podolu, wyspach Morza Egejskiego, południowej Austrii, Słowenii, w niektórych rejonach Rosji i w Kazachstanie. W Polsce jedyne jego naturalne stanowisko znajduje się w południowo-wschodniej części kraju w Woli Zarczyckiej koło Nowej Sarzyny, powiat leżajski.

Występuje na dobrze nasłonecznionych stanowiskach, jest heliofitem. Rośnie na piaszczystych wydmach, tworząc zarośla. Nie ma większych wymagań co do gleby i jest odporny na mróz, przetrzymuje największe mrozy w Polsce.

Roślina trująca: liście i młode gałązki zawierają trujące glikozydy: rododendrynę, erykolinę, flawonoidy i andromedotoksynę ? najbardziej trującą z nich wszystkich. U zwierząt zatrucia objawiają się pobudzeniem, a następnie porażeniem układu nerwowego, ślinotokiem, zgrzytaniem zębami, silnym bólem brzucha, przyspieszeniem oddechu i tętna, w końcu śmiercią wskutek porażenia ośrodka oddechowego. U ludzi obserwowano tylko lekkie zatrucia, objawiające się zawrotami i bólami głowy. Zatrucie możliwe jest również poprzez miód wytworzony z nektaru różanecznika.

Różanecznik żółty kwitnie na początku maja, bardzo obficie. Poszczególne kwiaty kwitną przez 7?8 dni, cały okres kwitnienia trwa ok. 3 tygodnie. Kwiaty wydzielają odurzający, przyjemny zapach, który można wyczuć nawet z odległości 200 m. Zapylane są przez owady. Jednak ze względu na zbyt zimny klimat w Polsce jego nasiona na jedynym naturalnym stanowisku w Woli Zarzyckiej nie kiełkują. Rozmnaża się głównie poprzez odrośla korzeniowe.

Jest objęty w Polsce ścisłą ochroną gatunkową. Na jedynym w Polsce naturalnym jego stanowisku uworzono rezerwat przyrody Kołacznia, o powierzchni zaledwie 10 arów. Główne skupisko rośliny w rezerwacie znajduje się na niewielkim, piaszczystym pagórku i liczy kilkadziesiąt osobników. Pojedyncze osobniki występują w przylegającym lasku olszynowym. Od czasu utworzenia rezerwatu (w 1957 r.) sytuacja różanecznik żółtego znacznie się poprawiła. Wcześniej bowiem całe jego zarośla były dwukrotnie wypalane przez miejscową ludność.

 

Pokrój

Krzew do 2,5 m wysokości o luźnej koronie. Stare krzewy osiągają szerokość większą od wysokości. Na korzeniach tworzą się odrosty korzeniowe.

Kwiaty

Na wierzchołkach pędów wyrastają, zebrane w 12-20 kwiatowe baldaszki. Są to żółte kwiaty, o średnicy 3 ? 7 cm i gruczołowato owłosione. Ich kielich składa się z 5 podługowatych działek rozciętych niemal do nasady. Korona kwiatu prawie grzbiecista, lejkowata rurka korony długa na ok. 3 cm. Wewnątrz korony jest 5 pręcików i 1 słupek, wystających na zewnątrz korony. Jej żółtej barwy kwiaty rozwijają się jeszcze przed liśćmi lub równocześnie z nimi.

Liście

Wąskoeliptyczne, orzęsione na brzegach, szorstkie liście opadają na zimę. Mają długość od 6 do 12 cm. Młode liście, pączki i pędy mają gruczołowe, lepkie włoski. Jesienią przebarwiają się na czerwono. Już w lipcu zaczyna wytwarzać pączki na następny rok.

Owoc

Elipsoidalna torebka zawierająca liczne, drobne nasiona.

Zastosowanie

Różanecznik żółty to roślina ozdobna: w celach ozdobnych uprawiana jest forma typowa, jej odmiany uprawne oraz liczne mieszańce międzygatunkowe.

 

Różanecznik żółty

Różanecznik żółty

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *