Archiwum kategorii: Rośliny cebulowe

Szafirek armeński

Szafirek armeński jest gatunkiem niewielkiej, łatwej w uprawie rośliny cebulowej z rodziny szparagowatych.

Zasięg naturalny obejmuje obszar od Bałkanów (przez Turcję po rejon Kaukazu i północno-zachodni Iran).

Uprawa

Nie są to rośliny wymagające, radzą sobie na przeważającej ilości stanowisk.

Najlepsze warunki to żyzna, próchnicza, piaszczysto-gliniasta gleba, lekko wilgotna.

Stanowisko słoneczne lub półcień.

Rozmnaża się je z nasion lub cebulek przybyszowych.

Siew wykonuje się jesienią.

Cebule wykopuje i przesadza w czerwcu.

Cebule sadzi w lipcu, można też sadzić w październiku.

Sadzi się ja na głębokości około 5 cm.

Cebulki przesadza się możliwie jak najczęściej ze względu na dość szybki przyrost cebul przybyszowych.

Rośliny kwitną od kwietnia do czerwca.

Pokrój

Cebule o wydłużonym kształcie i obwodzie do 10 cm okryte są jasnoszarą łuską.

Liście

Liście tej rośliny są koloru zielonego, zgięte w rynienkę, dłuższe od pędu, zwykle kładące się na podłoże.

Kwiaty

Kwiaty z kulistym okwiatem, zebrane w gęstych gronach o długości około 8 cm.

Zastosowanie

Roślina ozdobna

Szafirek armeński uprawiany jest jako roślina ozdobna.

Rośliny te pięknie prezentują się w grupach (np. na trawniku).

Nadają się do tworzenia obwódek, na rabaty oraz do bukietów jako kwiat cięty.

Szafirek armeński

Szafirek armeński

Szachownica kostkowata

Szachownica kostkowata jest gatunkiem bylin należącym do rodziny liliowatych.

Występuje przede wszystkim w Europie Zachodniej. W rozproszeniu spotyka się ją w środkowej i południowo-wschodniej Europie. W Polsce jest to gatunek bardzo rzadki.

Występuje na Pomorzu, w Wielkopolsce, w okolicach Przemyśla (Rezerwat przyrody Szachownica kostkowata w Stubnie, Krównikach), nad Sanem oraz Biebrzą.

Bylina ta rośnie na wilgotnych łąkach, w zaroślach, na torfowiskach niskich, bagnach.

Szachownica kostkowata jest trująca.

Najlepsze dla tej rośliny są lekkie gleby, w pobliżu oczek wodnych i strumyków.

W Polsce roślina objęta całkowitą ochroną gatunkową.

Łodyga

Dorasta od 15 do 40 cm.

Kwiat

Bezwonny, dzwonkowaty, pochylony ku dołowi o długości 3?4 cm. Tępe płatki okwiatu są podgięte na wierzchołku, u nasady każdej działki znajduje się miodnik. Kwiat jest purpurowobrązowy z wzorem szachownicy, czasem białawozielono plamisty lub czerwono pstrokaty. Kwitnie od kwietnia do maja.

Liście

Szarozielone, rynienkowate, wąskolancetowate, rowkowane, ustawione skrętolegle.

Cebula

Kuliste, wielkości orzecha laskowego.

Zastosowanie

Roślina ozdobna

Szachownica kostkowata jest rośliną ozdobną uprawianą w ogrodach.

Szachownica kostkowata
Szachownica kostkowata

Czosnek szczypiorek

Inne nazwy: szczypiorek, szczypior

Czosnek szczypiorek to gatunek rośliny z rodziny czosnkowatych. W stanie dzikim jest szeroko rozprzestrzeniony na kuli ziemskiej. Występuje w Europie, Azji i Ameryce Północnej. Jest też powszechnie uprawiany w wielu krajach świata. Status gatunku we florze Polski: roślina uprawna, efemerofit.

Rozmnaża się z nasion lub przez podział kępek. Nadaje się do uprawy w ogrodzie, w skrzynkach i doniczkach. Co 2-3 lata należy kępę szczypiorku wykopać i rozdzielić cebulki, gdyż ulega ona nadmiernemu zagęszczeniu.

Pokrój

Bylina tworząca zwarte kępy o wysokości do 25 cm. Składają się one z liści oraz pędów kwiatowych.

Kwiaty

Różowe lub fioletowe, zebrane w niewielkie baldachy. Kwitnie od maja do sierpnia.

Kłącze

Liczne, cienkie cebule skupione na podziemnym kłączu.

Liście

Liczne, odziomkowe, rurkowate, ciemnozielone.

Zastosowanie

Czosnek szczypiorek jest uprawiany jako warzywo. Znany był już w starożytności. W Europie jego uprawa rozpowszechniła się w XVI wieku.

Sztuka kulinarna

Liście powszechnie używane jako przyprawa.

Roślina lecznicza

Liście zawierają dużo witaminy C (50-100 mg w 100 g), karoten, witaminę B2, sód, wapń, potas, fosfor i żelazo. Przyspiesza trawienie, obniża ciśnienie, wzmaga apetyt.

Czosnek szczypiorek

Czosnek szczypiorek

Czosnek askaloński

Inne nazwy: cebula szalotka, szalotka

Czosnek askaloński to gatunek rośliny należący do rodziny czosnkowatych. Pochodzi z Bliskiego Wschodu – Izrael, Jordania, Syria.

Według nowszych ujęć taksonomicznych jest to synonim gatunku Allium hierochuntinum Boss.Fl. orient. 5:244. 1882.

Bylina, geofit. Cebula główna okryta fioletowymi łuskami i otoczona licznymi cebulami potomnymi. Odmiany uprawne mają także inną barwę łusek okrywających.

Nazywane czasem potocznie „cebuloczosnek”.

Zastosowanie

Roślina lecznicza

Szalotka jest rzadko stosowana jako lecznicza.

Sztuka kulinarna

Jest to roślina przyprawowa. Popularne na południu Francji szalotki używane są głównie do sosów na bazie czerwonego wina.

Szalotki Francuzi pieką lub gotują w małej ilości płynu, smażenie szalotek może spowodować ich zgorzknienie.

Roślina uprawna

Roślina uprawiana jest na Wschodzie oraz w Europie od czasów wypraw krzyżowych, w Polsce rzadko.

Czosnek askaloński

Czosnek askaloński

Ziemowit jesienny

Ziemowit jesienny to gatunek rośliny należący do rodziny zimowitowatych (Colchicaceae). Występuje w Europie. W Polsce najczęściej spotykany jest w niższych położeniach górskich, poza górami występuje w przylegającym pasie wyżyn po Dolny Śląsk, w Wielkopolsce oraz na południowej części niżu.

Lubi wilgotne łąki, widne lasy mieszane i rzadkie zarośla. Jest światłolubny, ale znosi okresowe zacienienie. Wymaga gleb świeżych lub wilgotnych, gliniasto?ilastych lub gliniasto?piaszczystych, zasobnych w składniki mineralne. Występuje na obszarach o klimacie oceanicznym. Rośnie od niżu po niższe położenia górskie. Najwyżej występujące jego stanowiska znajdują się na Polanie Chochołowskiej w Tatrach.

To bylina, geofit. Kwitnie od sierpnia do września, w naszych warunkach kwiaty pojawiają się w pierwszej dekadzie września (?witają zimę?, często nieprawidłowo nazywane są „ziemowitami”). Czasami (rzadko) zakwita również na wiosnę. Zapylane są przez pszczoły, muchy i trzmiele, nasiona zaś dojrzewają dopiero w zimie pod ziemią. Jesienią na podstawie starej bulwy tworzy się bruzda, w której powstają dwie ? trzy młode bulwy potomne, czerpiące substancje zapasowe ze starej bulwy, która stopniowo zamiera do lata następnego roku.

Liczba chromosomów 2n= 24, 36, 38, 42.

W Polsce gatunek objęty ścisłą ochroną gatunkową. Jego populacje stopniowo ulegają zmniejszaniu. Zagrożony jest nie tylko wskutek zbierania go do celów leczniczych i bezpośredniego niszczenia, ale również w wyniku zaorywania łąk i osuszania ich. Zagrożeniem dla gatunku jest również zarastanie nieużytkowanych polan i łak w wyniku naturalnej sukcesji ekologicznej. Według Światowej Unii Ochrony Przyrody gatunek zagrożony (kategoria zagrożenia VU).

Roślina bardzo silnie trująca: Cała roślina jest trująca dla ludzi, bydła i koni. Zwierzęta instynktownie wyczuwają, iż roślina jest trująca i ją omijają, zarówno świeżą, jak i suszoną w sianie. U ludzi po 4-6 godzinach od spożycia pojawiają się takie objawy, jak: drętwienie i pieczenie w ustach, trudności w przełykaniu, mdłości i wymioty, ostra biegunka (czasami krwawa), obniżenie temperatury ciała i ciśnienia krwi, w końcu paraliż i śmierć w wyniku paraliżu oddechowego. Kolchicyna jak inne zawarte w zimowicie alkaloidy nie szkodzą owcom i kozom, ale ich mleko, po takiej diecie nie nadaje się do spożycia, stając się trujące. Śmiertelna dawka dla człowieka to ok. 0,02 g kolchicyny (ilość zawarta w ok. 6 g nasion).

Ziemowit jesienny lubi podmokłe gleby i słoneczne stanowiska. Rozmnaża się go z bulw w czerwcu-lipcu, sadzi się je do gleby w rozstawie co 20 cm (duże) lub 10 cm (małe).

Pokrój

Osiąga 8?30 cm wysokości. Trwałą częścią rośliny jest podziemna bulwa, z której wyrasta jesienią pęczek białych korzeni. Z zewnątrz okryta jest dwoma zaschniętymi pochwami liściowymi, pod którymi znajdują się 3?4 zawiązki liści rozwijające się wczesną wiosną następnego roku. Pęd jest silnie zredukowany, zaledwie wychodzący ponad ziemię.

Kwiaty

Różowo-lila, lila, rzadko białe, lejkowate, stosunkowo niewielkie w porównaniu z innymi gatunkami. Kwiaty obupłciowe, z pojedynczym okwiatem, o cienkiej, długiej rurce wewnątrz owłosionej, której dolna część wraz z zalążniami ukryta jest w bulwie.Korona o sześciu lejkowato odgiętych działkach, pręcików 6, z czego 3 krótkie i 3 długie, słupek jeden z trzema nitkowatymi szyjkami i buławkowatymi znamionami.

 

Liście

Ich liczba waha się od 3 do 8 (zależnie od wielkości bulwy). Są wąskolancetowate, w większej części wąskie, tępo zakończone. Maja szerokość 2-4 cm.

Owoc

Trójkomorowa zalążnia rozwija się pod ziemią i dopiero wiosną razem z liśćmi wyrasta ponad powierzchnię. Podłużnie jajowata i otoczona liśćmi torebka o długości 3-4 cm zawiera ciemnobrunatne, kuliste, delikatnie pomarszczone nasiona, pęka wzdłuż przegród.

Zastosowanie

Roślina ozdobna

Nadaje się na rabaty i do ogródków skalnych. Może też być uprawiany w dużej ilości w postaci kęp na trawnikach. Wśród odmian uprawnych występują kultywary o kwiatach białych, purpurowych, a także pojedynczych i pełnych. Najczęściej uprawiane odmiany to:
  • ’Rubrum’ ? purpurowe, wielkością podobne do gatunku;
  • ’Albiplenum’ ? biała, pełnokwiatowa;
  • ’Album’ ? białokwiatowa o drobniejszych kwiatach;
  • ’Plenum’ ? kwiaty lilioworóżowe, pełne.

Roślina lecznicza

Ziemowit jesienny jest stosowany w lecznictwie ludowym, był przedmiotem zabobonów. Ze względu na silnie trujące własności nie należy samodzielnie stosować tej rośliny w celach leczniczych. Obecnie stosuje się w leczeniu tylko preparaty produkowane z tej rośliny pod ścisłą kontrolą lekarza.
Surowiec zielarski: nasiona zimowita ? Colchici semen, rzadziej bulwy ? Colchici bulbus.

Skład chemiczny: czynnymi substancjami otrzymywanymi z zimowita są pseudoalkaloidy, pochodne tropolonu (kolchicyna i kolchamina). Nasiona zawierają od 0,2 do 1,2% substancji aktywnych, a bulwy ok. 0,2%.
Zbiór i suszenie: bulwy wykopuje się w sierpniu i wrześniu przed kwitnieniem rośliny.

Działanie: przeciwbólowe i przeciwzapalne. Preparaty otrzymywane z surowca są stosowane w atakach dny (skazy moczanowej). Wytwarzane są także preparaty cytostatyczne stosowane w leczeniu nowotworów, a także raka skóry (0,5% maść z zimowita). Preparaty z zimowita wolno stosować tylko pod kontrolą lekarza.

W homeopatii wykorzystuje się bulwy zimowita, wykopane wiosną. Wykorzystuje się przy dolegliwościach mięśni szyi oraz karku, chorobach stawów pochodzenia reumatycznego oraz o charakterze padaczkowym. Uważany jest za truciznę dla kapilar.

 

 

Ziemowit jesienny

Ziemowit jesienny

Szachownica cesarska

Inna nazwa: cesarska korona

Szachownica cesarska to gatunek rośliny cebulowej należący do rodziny liliowatych (Liliaceae). Występuje w stanie dzikim w południowej Azji ? od Wyżyny Irańskiej po północne Indie.

Kwitnie na przełomie kwietnia i maja.

Roślina trująca. Wydziela brzydką woń odstraszającą nornice i myszy, które często żerują na cebulkach innych roślin ozdobnych.

 

Łodyga

Wzniesiona, prosta, gruba, o wysokości do 1m, obficie ulistniona.

Kwiaty

Dzwonkowate na długich szypułkach, zwisłe, zebrane pod szczytem łodygi w okółek. Okwiat ciemnoceglasty, pomarańczowy lub żółty.

Liście

Lancetowate, zaostrzone. Na szczycie łodygi, nad kwiatami pęk liści.

Zastosowanie

Szachownica cesarska dawniej stosowana była jako roślina lecznicza.
Jest to roślina uprawna. Historia uprawy: w Europie uprawiana od XVI wieku.
W Polsce uprawiana jako roślina ozdobna.
Szachownica cesarska

Szachownica cesarska